Lechín de Sevilla: stara odmiana andaluzyjskich równin

Lechín de Sevilla, zwana też Zorzaleño: odporna na suszę odmiana sewilskiej i kordobańskiej Campiñi. Smak oliwy, DOP Sierra de Cádiz i różnice z Lechín de Granada.

Redakcja OliwaHiszpanska.pl9 min czytaniaOdmiany
Lechín de Sevilla: stara odmiana andaluzyjskich równin
W skrócie

Lechín de Sevilla to tradycyjna odmiana oliwna Campiñi, czyli falistych równin w dolinie Gwadalkiwiru i Genilu, w prowincjach Sewilla i Kordoba. Znosi upały, suszę i ciężkie, wapienne gleby. Daje zieloną, trawiastą oliwę z wyraźną goryczą i średnią ostrością, którą najczęściej spotyka się w mieszankach DOP Sierra de Cádiz, Estepa, Antequera i Baena. Nie należy jej mylić z odrębną odmianą Lechín de Granada.

Region
Campiña sewilska i kordobańska (Écija, Osuna, Marchena), Sierra de Cádiz, okolice Estepy i Antequery
Synonimy
Zorzaleño, Ecijano, Lechín
Charakter oliwy
zielona, trawiasta, gorzkawa, średnio pikantna
Oznaczenia
DOP Sierra de Cádiz, Estepa, Antequera, Baena, Aceite de Lucena, Montoro-Adamuz
Najlepsza do
gazpacho i salmorejo, pieczonych warzyw, strączków, smażenia
Spis treści
  1. Nazwa i synonimy
  2. Gdzie rośnie Lechín de Sevilla
  3. Drzewo i owoc
  4. Jak smakuje oliwa z Lechín
  5. Skład i trwałość
  6. Lechín de Granada: inna odmiana o podobnej nazwie
  7. Lechín w oznaczeniach DOP
  8. Lechín w kuchni
  9. Lechín na tle innych odmian
  10. Pytania i odpowiedzi

Nazwa i synonimy

W Andaluzji odmianę nazywa się po prostu Lechín, a przydomek de Sevilla odróżnia ją od innej odmiany o podobnej nazwie z Grenady. Nazwa kojarzy się ze słowem leche (mleko), choć jej pochodzenie nie zostało jednoznacznie wyjaśnione. W okolicach Antequery i w części Kordoby mówi się na nią Zorzaleño, a specyfikacja DOP Antequera podaje obie nazwy razem.

Trzeci popularny synonim, Ecijano, wskazuje na Écija, miasto w sercu sewilskiej Campiñi, nazywane „patelnią Andaluzji” z powodu letnich upałów. To dobry trop: Lechín jest odmianą miejsc gorących, suchych i płaskich, gdzie latem termometry regularnie pokazują ponad 40 °C, a deszcz pada głównie od października do kwietnia.

Gdzie rośnie Lechín de Sevilla

Odmiana należy do najszerzej uprawianych w zachodniej Andaluzji. Jej domeną jest Campiña, rolnicze równiny między Sewillą a Kordobą: okolice Écija, Osuny, Marcheny, Fuentes de Andalucía, a po stronie kordobańskiej Palma del Río i wiosek nad Genilem. Stąd odmiana sięga na południe, w góry Sierra de Cádiz, oraz na wschód, do okolic Estepy, Luceny i Antequery. Całą tę część Andaluzji opisujemy w przewodniku po Sewilli i Kadyksie.

Oliwkowa tradycja tych równin jest bardzo stara. W czasach rzymskich Écija nosiła nazwę Astigi i była jednym z ośrodków handlu oliwą prowincji Baetica, a amfory z doliny Genilu i Gwadalkiwiru płynęły rzeką do Sewilli i dalej do Rzymu. Ich skorupy tworzą rzymskie wzgórze Monte Testaccio. Nie wiadomo, jakie odmiany uprawiano wtedy na Campiñi, ale krajobraz gajów wśród pól zboża ma tu dwa tysiące lat. Tę historię opowiadamy w tekście o Fenicjanach, Rzymie i Baetice.

Na Campiñi oliwki dzielą ziemię ze zbożem, słonecznikiem i bawełną. Gleby są tu ciężkie, gliniaste i wapienne, latem pękają od suszy, a zimą po deszczach robią się lepkie. Lechín radzi sobie w takich warunkach lepiej niż wiele innych odmian, dlatego przez stulecia sadzono ją na nieirygowanych gruntach, gdzie inne drzewa owocowe nie miałyby szans.

W ostatnich dekadach część starych gajów Lechín zastąpiono Hojiblanką, Picual i Arbequiną, często w nowych, nawadnianych nasadzeniach. Jak zmieniał się andaluzyjski krajobraz oliwny, opisujemy w tekście o gajach tradycyjnych, intensywnych i żywopłotowych.

Drzewo i owoc

Lechín de Sevilla to drzewo rustykalne, które dobrze znosi brak wody i wysokie pH gleby. Właśnie tolerancja na suszę i wapń jest jej najważniejszą zaletą agronomiczną i powodem, dla którego przetrwała na suchych, nienawadnianych gruntach Campiñi. Na takich stanowiskach plonuje skromniej niż odmiany w nawadnianych sadach, ale regularnie wydaje owoce w latach, gdy inne zawodzą.

Owoc jest niewielki lub średni, owalny, a jego zawartość oleju jest umiarkowana. Lechín rzadko zbiera się na oliwki stołowe: to odmiana typowo oliwna. Zbiór na Campiñi trwa zwykle od listopada do stycznia, a w nowoczesnych almazarach przerabia się owoce w ciągu doby od zerwania. Ewolucję metod zbioru, od tyczki po otrząsarkę, opisujemy w poradniku zbiór oliwek w Hiszpanii.

Jak smakuje oliwa z Lechín

Dobrze zrobiona oliwa z Lechín jest zielona, z aromatem świeżo skoszonej trawy, zielonych liści i niedojrzałych owoców. W ustach przeważa gorycz i średnia ostrość, czasem z lekko cierpkim finiszem. To oliwa o wyraźnym charakterze, ale bez pomidorowej mocy Picual: bardziej trawiasta niż owocowa.

Specyfikacja DOP Sierra de Cádiz, gdzie Lechín de Sevilla figuruje na pierwszym miejscu listy odmian, opisuje tamtejsze oliwy jako średnio do intensywnie owocowe, z nutami zielonych lub dojrzałych oliwek i skojarzeniami z owocami leśnymi. W ustach mają być zrównoważone, lekko gorzkie i pikantne. To dobry portret odmiany w mieszance z Manzanillą, Hojiblanką i Picual.

Z dojrzałych owoców Lechín daje łagodniejszą, żółtą oliwę z nutą migdała, ale traci wtedy to, co w niej najciekawsze. Dlatego producenci, którzy chcą pokazać tę odmianę, zbierają ją wcześnie. Jak opisać gorycz, ostrość i owocowość podczas degustacji, wyjaśniamy w poradniku cata w domu.

Skład i trwałość

Wyraźna gorycz i ostrość oliwy z Lechín zdradzają obecność polifenoli, które chronią tłuszcz przed utlenianiem. Dzięki nim oliwa z wcześnie zbieranych owoców zachowuje świeżość dłużej niż łagodne Picudo czy Arbequina, choć ustępuje pod tym względem Picual. Gorycz łagodnieje z miesiącami, więc oliwa po pół roku od tłoczenia bywa bardziej harmonijna niż tuż po wyciśnięciu.

Uwaga

Gorycz i drapanie w gardle to w oliwie extra virgin zalety, a nie wady. Świadczą o świeżości i zawartości polifenoli. Wadą jest dopiero zapach stęchlizny, octu, wilgotnej ziemi albo starego orzecha, który wskazuje na zepsute owoce lub zbyt długie przechowywanie.

Lechín de Granada: inna odmiana o podobnej nazwie

Pod nazwą Lechín w hiszpańskich katalogach występują co najmniej dwie różne odmiany. Lechín de Granada rośnie na wschodzie Andaluzji, głównie w chłodniejszych i suchych wyżynach prowincji Grenada i Almería. Jest uważana za jedną z odmian najlepiej znoszących zimno, co w tamtych górach ma znaczenie, i daje oliwy wyraźnie gorzkie i pikantne. Nie ma więc wiele wspólnego z sewilską kuzynką poza nazwą i surowym charakterem oliw.

Cecha Lechín de Sevilla Lechín de Granada
Region Campiña Sewilli i Kordoby, Sierra de Cádiz wschodnia Grenada, Almería
Środowisko gorące równiny, ciężkie wapienne gleby chłodne, suche wyżyny
Najważniejsza zaleta odporność na suszę i wapń odporność na chłód i suszę
Oliwa zielona, trawiasta, gorzkawa gorzka, pikantna
Oznaczenia DOP Sierra de Cádiz, Estepa, Antequera, Baena zwykle poza DOP

Grenadzkie oliwy z gór i z Poniente opisujemy w przewodniku po Grenadzie.

Lechín w oznaczeniach DOP

Jednoodmianową oliwę z Lechín de Sevilla spotyka się rzadko. Odmiana ma za to mocną pozycję w mieszankach kilku andaluzyjskich DOP, gdzie dodaje zielonej, trawiastej goryczy do łagodniejszej Hojiblanki i owocowej Manzanilli.

Oznaczenie Prowincja Rola Lechín Pozostałe odmiany
DOP Sierra de Cádiz Kadyks, Sewilla pierwsza na liście odmian Manzanilla, Verdial de Huévar, Verdial de Cádiz, Hojiblanca, Picual, Alameña de Montilla, Arbequina
DOP Estepa Sewilla, Kordoba odmiana uzupełniająca Hojiblanca (główna), Manzanilla, Arbequina, Picual
DOP Antequera Malaga odmiana uzupełniająca (jako Zorzaleño) Hojiblanca (główna), Picual, Arbequina, Picudo, Verdial de Vélez-Málaga, Verdial de Huévar, Gordal de Archidona
DOP Baena Kordoba jedna z odmian tradycyjnych Picudo, Hojiblanca, Picual, Chorrúo
DOP Aceite de Lucena Kordoba odmiana drugorzędna Hojiblanca (ponad 90%) i inne
DOP Montoro-Adamuz Kordoba śladowa domieszka Picual, Nevadillo Negro

Najbliżej jej sercu leży DOP Sierra de Cádiz, obejmująca masyw Grazalemy i tereny na północny zachód od rzeki Guadalete, z radą regulacyjną w Olverze. Gaje rosną tu na stokach nad białymi wioskami: Olverą, Setenil de las Bodegas, Zaharą de la Sierra. W DOP Estepa, na granicy równin nad Genilem i pierwszych wzgórz Subbétiki, Lechín towarzyszy dominującej Hojiblance, a w DOP Baena wchodzi do tradycyjnych mieszanek z Picudo. Szersze zestawienie wszystkich oznaczeń znajdziesz w przewodniku po hiszpańskich DOP i IGP oliwy.

Lechín w kuchni

Oliwa z Lechín pasuje do kuchni andaluzyjskich równin, gdzie dania są proste, a oliwa ma być wyczuwalna. Sprawdza się w gazpacho, w którym jej gorycz równoważy słodycz dojrzałych pomidorów, w salmorejo i w chłodnikach z czerstwym chlebem. Dobrze współgra z pieczoną papryką, bakłażanem, ciecierzycą ze szpinakiem (espinacas con garbanzos) i z sewilskimi gulaszami z kminem.

Dzięki polifenolom nieźle znosi smażenie, choć do dużych frytur w Andaluzji częściej używa się Picual i Hojiblanki. Na Lechín albo na mieszance z jej udziałem można smażyć ryby po kadyksku, krokiety i bakłażany w mące. Technikę andaluzyjskiej frytury opisujemy w artykule jak smażyć na oliwie po hiszpańsku.

Wskazówka

Jeśli oliwa z Lechín wydaje ci się zbyt gorzka na surowo, użyj jej do marynat i sosów z czosnkiem, octem sherry i papryką. Kwas i przyprawy łagodzą gorycz, a trawiasty aromat zostaje.

Lechín na tle innych odmian

Odmiana Region Owocowość Gorycz Trwałość Odporność
Lechín de Sevilla Campiña, Sierra de Cádiz średnia, trawa, zielony liść średnia do wysokiej średnia susza, gleby wapienne
Hojiblanca Kordoba, Malaga, Sewilla średnia, trawa, karczoch średnia średnia gleby wapienne, chłód
Picual Jaén, Kordoba intensywna, liść pomidora wysoka bardzo wysoka chłód
Manzanilla de Sevilla Sewilla średnia średnia średnia głównie odmiana stołowa
Cornezuelo Badajoz, zachód Andaluzji średnia do intensywnej średnia średnia do wysokiej susza

W gajach zachodniej Andaluzji Lechín sąsiaduje z Hojiblanką i Manzanillą de Sevilla. Bardziej podobna charakterem jest jednak Cornezuelo, inna rustykalna odmiana suchych terenów na pograniczu Andaluzji i Estremadury.

Pytania i odpowiedzi

Czym jest odmiana Lechín de Sevilla?

To tradycyjna andaluzyjska odmiana oliwna z Campiñi, czyli równin w prowincjach Sewilla i Kordoba. Jest ceniona za odporność na suszę i ciężkie, wapienne gleby. Daje zieloną, trawiastą oliwę z wyraźną goryczą, wykorzystywaną głównie w mieszankach DOP.

Czy Lechín de Sevilla i Zorzaleño to ta sama odmiana?

Tak. Zorzaleño to lokalna nazwa Lechín de Sevilla używana m.in. w okolicach Antequery, a specyfikacja DOP Antequera podaje obie nazwy razem. Innym synonimem jest Ecijano, od miasta Écija w sewilskiej Campiñi.

Czym różni się Lechín de Sevilla od Lechín de Granada?

To dwie odrębne odmiany o podobnej nazwie. Lechín de Sevilla rośnie na gorących równinach zachodniej Andaluzji i słynie z odporności na suszę. Lechín de Granada pochodzi z chłodnych wyżyn Grenady i Almerii i jest uważana za jedną z najbardziej odpornych na zimno hiszpańskich odmian.

Czy oliwa z Lechín jest gorzka?

Tak, oliwa z wcześnie zbieranych owoców ma wyraźną gorycz i średnią ostrość, co świadczy o obecności polifenoli. Z dojrzałych owoców jest łagodniejsza, żółta, z nutą migdała. W mieszankach DOP gorycz Lechín równoważy się z łagodniejszą Hojiblanką i Manzanillą.

W których DOP można znaleźć Lechín de Sevilla?

Lechín de Sevilla jest jedną z odmian DOP Sierra de Cádiz, gdzie figuruje na pierwszym miejscu listy. Występuje też w DOP Estepa, Antequera (jako Zorzaleño), Baena i Aceite de Lucena, a w DOP Montoro-Adamuz jako śladowa domieszka.

Czy na oliwie z Lechín można smażyć?

Tak, dzięki polifenolom i średniej trwałości oliwa z Lechín dobrze znosi smażenie, zwłaszcza krótkie. Sprawdza się przy rybach, krokietach i warzywach w panierce. Do częstych, głębokich frytur Andaluzyjczycy wybierają zwykle Picual lub Hojiblankę.

Dlaczego Lechín de Sevilla jest coraz rzadsza?

Wiele starych, nienawadnianych gajów Lechín zastąpiono w ostatnich dekadach nasadzeniami Hojiblanki, Picual i Arbequiny, które w nawadnianych sadach dają wyższe plony. Odmiana przetrwała przede wszystkim w tradycyjnych gajach Campiñi i Sierra de Cádiz. Jej odporność na suszę może jednak znów zyskać na znaczeniu w cieplejszym klimacie.

Redakcja OliwaHiszpanska.pl
Zespół serwisu, który od lat śledzi hiszpańskie gaje, almazary i kuchnię. Piszemy na podstawie specyfikacji DOP, danych rynkowych i własnych degustacji, bez tekstów sponsorowanych.

Czytaj dalej

Wszystkie: Odmiany