DOP Montoro-Adamuz chroni oliwę extra virgin z ośmiu gmin położonych na zboczach Sierra Morena, na północ od Gwadalkiwiru, w prowincji Kordoba. Podstawą są Picual, nazywana tu Nevadillo Blanco, oraz rzadka, miejscowa Nevadillo Negro. Gaje rosną na płytkich, kwaśnych glebach łupkowych, często na stromych stokach. Oliwy są zielone, wyraziste, z wyczuwalną goryczą i pikantnością.
- Gminy
- Montoro, Adamuz, Espiel, Hornachuelos, Obejo, Villaharta, Villanueva del Rey, Villaviciosa de Córdoba
- Odmiany
- Picual (Nevadillo Blanco), Nevadillo Negro, uzupełniająco Lechín, Picudo, Carrasqueño
- Krajobraz
- górskie gaje Sierra Morena, lasy dębowe, parki przyrodnicze
- Charakter oliwy
- zielona, trawiasta, gorzka i pikantna, trwała
- Najlepsza do
- dziczyzny, gulaszy, migas, smażenia, pieczonych warzyw
Spis treści
Gdzie leży: osiem gmin Sierra Morena
Obszar oznaczenia pokrywa się z komarką rolniczą La Sierra, czyli kordobańską częścią Sierra Morena. Od południa zamyka go dolina Gwadalkiwiru, od północy wyżyna Los Pedroches, od wschodu granica z prowincją Jaén, a od zachodu z prowincją Sewilla. Samo miasto Kordoba leży tuż poza obszarem, na południowym skraju gór.
Gaje oliwne zajmują około 51% powierzchni uprawnej obszaru. Reszta to lasy dębowe, pastwiska typu dehesa i zarośla śródziemnomorskie, więc gaje tworzą tu mozaikę z dziką przyrodą, a nie jednolite morze drzew jak w Jaén. Przetwórstwo i butelkowanie muszą się odbywać na tym samym terenie, na którym rosną oliwki.
| Gmina | Położenie w obszarze |
|---|---|
| Montoro | wschodni kraniec, miasto na meandrze Gwadalkiwiru |
| Adamuz | między Montoro a Kordobą, na styku gór i doliny rzeki |
| Obejo | centrum obszaru, na północ od Kordoby, ojczyzna Nevadillo Negro |
| Villaharta | środkowa część gór, przy drodze z Kordoby na północ |
| Espiel | północno-zachodnia część, w stronę Estremadury |
| Villanueva del Rey | zachodnie pasma Sierra Morena |
| Villaviciosa de Córdoba | zachodnia część gór, rozległe lasy i gaje |
| Hornachuelos | zachodni kraniec przy granicy z Sewillą, park przyrodniczy |
Prowincję Kordoba z jej czterema oznaczeniami opisujemy szerzej w artykule o regionie Kordoby.
Górskie gaje na łupkach
Sierra Morena to stary, wypiętrzony masyw zbudowany głównie z łupków, kwarcytów i granitów. Różni się zasadniczo od wapiennych gór Subbétiki na południe od Gwadalkiwiru, gdzie leżą DOP Baena i Priego. Gleby są tu płytkie, kamieniste i kwaśne, ubogie w składniki odżywcze. Drzewa oliwne rosną wolniej i dają mniejsze plony, ale owoce dojrzewają w trudnych warunkach, co przekłada się na wyrazisty smak oliwy.
Klimat jest kontynentalny i skrajny. Lato jest długie, suche i bardzo gorące: w Montoro 14 sierpnia 2021 r. zmierzono 47,4 °C, rekord temperatury w Hiszpanii. Zimy bywają chłodne i wilgotne. Większość gajów to uprawa bez nawadniania, zależna od zimowych deszczy, o czym więcej w tekście o suszy i przyszłości hiszpańskich gajów.
Wiele gajów leży na stromych stokach, gdzie nie wjedzie kombajn ani otrząsarka. Zbiór odbywa się tam tradycyjnie: tyczkami, ręcznymi wibratorami i na rozłożone pod drzewami siatki. Takie gaje mają niską gęstość nasadzeń i wysokie koszty pracy, a jednocześnie chronią glebę i krajobraz. Różnice między gajami górskimi, intensywnymi i żywopłotowymi opisujemy w poradniku o typach sadów oliwnych.
Odmiany: Nevadillo Blanco i Nevadillo Negro
Główną odmianą obszaru jest Picual, którą miejscowi rolnicy nazywają Nevadillo Blanco. To ta sama odmiana, która dominuje w Jaén, dająca oliwę gorzką, pikantną i bardzo trwałą. Rośnie w żyźniejszych miejscach i przy nowych nasadzeniach niemal zawsze wygrywa z odmianami lokalnymi.
Drugą odmianą główną jest Nevadillo Negro, odmiana osobna, a nie lokalna nazwa Picual, jak się czasem błędnie podaje. Pochodzi z kordobańskiej Sierra Morena, z okolic Adamuz i Obejo, a im dalej od tego miejsca, tym rzadziej się ją spotyka. Na zachodzie zastępuje ją Lechín de Sevilla, na wschodzie Picual. Owoce przypominają wielkością i wyglądem owoce Picual, ale zawierają mniej oleju.
Nevadillo Negro ma jedną przewagę: dobrze znosi warunki, w których Picual sobie nie radzi. Dominuje w najtrudniejszych miejscach, na najpłytszych i najbardziej kwaśnych glebach, w uprawie bez nawadniania. W korzystnych warunkach plonuje słabiej, za to w złych latach okazuje się bardziej niezawodna. Ponieważ nowe gaje sadzi się prawie wyłącznie z Picual, przyszłość tej odmiany jest niepewna, a oliwa DOP Montoro-Adamuz to jedno z niewielu miejsc, gdzie ma ona jeszcze swoje miejsce.
Uzupełnieniem są Lechín, Picudo i Carrasqueño de la Sierra, stara odmiana lokalna. W wykazie ministerstwa rolnictwa, który porządkuje odmiany dopuszczone w hiszpańskich DOP i IGP, Nevadillo Negro i Picual figurują jako dwie osobne pozycje.
| Odmiana | Rola w oznaczeniu |
|---|---|
| Picual (Nevadillo Blanco) | główna, w żyźniejszych gajach i nowych nasadzeniach; gorycz, pikantność, trwałość |
| Nevadillo Negro | główna, miejscowa, na najuboższych glebach między Adamuz a Obejo |
| Lechín de Sevilla | uzupełniająca, częstsza w zachodniej części obszaru |
| Picudo | uzupełniająca, wnosi słodycz i owocowość |
| Carrasqueño de la Sierra | stara odmiana lokalna, w niewielkich ilościach |
Co mówi specyfikacja
Oznaczenie obejmuje wyłącznie oliwę extra virgin. Wydobywa się ją tylko metodami mechanicznymi i fizycznymi, które zachowują smak, aromat i cechy świeżego owocu. Uprawa, tłoczenie i butelkowanie muszą się odbywać w ośmiu gminach obszaru, w zarejestrowanych gajach, almazarach i rozlewniach.
Butelka DOP Montoro-Adamuz nosi pełną nazwę oznaczenia, unijne logo chronionej nazwy pochodzenia i numerowaną kontretykietę rady regulacyjnej. Jak działają rady i jakie limity analityczne stosują inne andaluzyjskie oznaczenia, wyjaśniamy w przewodniku po DOP i IGP w Hiszpanii.
oliwy z tego obszaru są mniej znane niż oliwy z Baeny czy Priego, dlatego najłatwiej kupić je bezpośrednio w spółdzielniach i tłoczniach w Montoro, Adamuz i Villaviciosa. Część z nich znajdziesz na naszej mapie almazar.
Jak smakuje oliwa z Montoro-Adamuz
Oliwy oparte na Picual z gajów górskich są zwykle średnio lub intensywnie owocowe, zielone, z aromatem świeżo skoszonej trawy, liścia oliwnego, łodygi pomidora i karczocha. W ustach mają wyraźną gorycz i pikantność, które w oliwach z wczesnego zbioru potrafią być mocne. Dodatek Picudo i Lechín łagodzi profil, wnosząc nuty jabłka i ziół.
Wysoka zawartość polifenoli i kwasu oleinowego w Picual sprawia, że oliwa z tego obszaru jest bardzo trwała i dobrze znosi przechowywanie. Gorycz i pikantność to cechy zalet, nie wady: pochodzą właśnie od polifenoli, o czym piszemy w poradniku o polifenolach i oleokantalu. Oliwy z późniejszego zbioru, tłoczone w grudniu i styczniu, są łagodniejsze i bardziej owocowe.
Co zobaczyć w okolicy
Montoro leży na skalistym wzgórzu w zakolu Gwadalkiwiru. Meander rzeki jest od 2013 r. pomnikiem przyrody, a stare miasto od 1969 r. zespołem zabytkowym. Na północ od miasta zaczyna się Park Przyrodniczy Sierra de Cardeña y Montoro, z lasami dębowymi i ostoją rysia iberyjskiego.
W Adamuz uwagę zwraca wieża zegarowa z 1566 r. i XIII-wieczny kościół San Andrés, przebudowany w XVI wieku przez Hernána Ruiza Starszego. W okolicy, w jaskini Cañaveralejo, odkryto przedmioty z wczesnej epoki miedzi. Na zachodnim krańcu obszaru leży Park Przyrodniczy Sierra de Hornachuelos, jeden z największych masywów leśnych Andaluzji, popularny wśród obserwatorów ptaków.
Obszar łatwo połączyć z wizytą w Kordobie, położonej zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Adamuz. Kto szuka innych oliwnych tras po prowincji, znajdzie je w przewodniku po Subbétice, na drugim brzegu Gwadalkiwiru.
W kuchni
Kuchnia Sierra Morena to kuchnia myśliwych i pasterzy: gulasze z dzika i jelenia, migas (podsmażane okruchy chleba z czosnkiem), potrawy z kuropatwy i grzybów. Gorzka, pikantna oliwa z Picual pasuje do nich idealnie, bo nie ginie w towarzystwie mocnych smaków. Jest też trwała w wysokiej temperaturze, więc dobrze sprawdza się do smażenia, o czym piszemy w poradniku jak smażyć na oliwie po hiszpańsku.
Na surowo oliwa z Montoro-Adamuz podkreśli salmorejo cordobés, pieczone warzywa, strączki i kromkę wiejskiego chleba z pomidorem. Do delikatnych ryb i deserów lepiej wybrać łagodniejszą oliwę z przewagą Picudo albo Hojiblanki, na przykład z sąsiedniej DOP Aceite de Lucena.
Producenci z tym oznaczeniem w naszej bazie
W bazie serwisu 6 firm deklaruje oliwę z oznaczeniem Montoro-Adamuz. Lista nie zastępuje rejestru rady regulacyjnej: certyfikat dotyczy konkretnych partii, więc sprawdzaj logo i numerowaną kontretykietę na butelce.
| Firma | Miejscowość | Rodzaj |
|---|---|---|
| Almazara Adamuz S.L. | Adamuz | tłocznia |
| Coop. Agrícola Ntra. Madre del Sol S.C.A. | Adamuz | spółdzielnia |
| Hacienda Meca, S.L. | Adamuz | gospodarstwo |
| Cooperativa Olivarera Nuestra Señora de la Merced | Montoro | spółdzielnia |
| Industria Aceitera de Montoro, S.A. | Montoro | rozlewnia |
| Olivarera De Montoro Andaluza | Montoro | spółdzielnia |
Pytania i odpowiedzi
Jakie gminy obejmuje DOP Montoro-Adamuz?
DOP Montoro-Adamuz obejmuje osiem gmin kordobańskiej Sierra Morena: Montoro, Adamuz, Espiel, Hornachuelos, Obejo, Villaharta, Villanueva del Rey i Villaviciosa de Córdoba. Razem tworzą komarkę rolniczą La Sierra, położoną na północ od Gwadalkiwiru. Gaje zajmują około połowy powierzchni uprawnej obszaru.
Czy Nevadillo Negro to to samo co Picual?
Nie. Picual nazywa się w tej okolicy Nevadillo Blanco, a Nevadillo Negro to osobna, miejscowa odmiana z okolic Adamuz i Obejo. Ma owoce podobne do Picual, ale zawierające mniej oleju, i lepiej znosi najuboższe, płytkie i kwaśne gleby. Obie odmiany są głównymi odmianami DOP Montoro-Adamuz.
Jakie odmiany dopuszcza DOP Montoro-Adamuz?
Główne odmiany to Picual (Nevadillo Blanco) i Nevadillo Negro. Uzupełniająco dopuszczone są Lechín de Sevilla, Picudo i Carrasqueño de la Sierra. Oznaczenie obejmuje wyłącznie oliwę extra virgin, wytłoczoną i zabutelkowaną na obszarze ośmiu gmin.
Jak smakuje oliwa DOP Montoro-Adamuz?
To zwykle zielone, wyraziste oliwy z aromatem trawy, liścia oliwnego, pomidora i karczocha. Mają wyraźną gorycz i pikantność, typowe dla Picual z górskich gajów, które łagodzą dodatki Picudo i Lechín. Oliwy z późniejszego zbioru są łagodniejsze.
Czym różnią się gaje Montoro-Adamuz od gajów Baeny i Priego?
Montoro-Adamuz leży na północ od Gwadalkiwiru, w Sierra Morena, na kwaśnych glebach łupkowych i granitowych. Baena i Priego leżą na południe od rzeki, na wapiennych glebach Subbétiki i Campiñy. Inne są też odmiany: w Sierra Morena dominuje Picual i Nevadillo Negro, w Subbétice Picudo i Hojiblanca.
Czy oliwa z Montoro-Adamuz nadaje się do smażenia?
Tak, bardzo dobrze. Oliwa oparta na Picual ma wysoką zawartość kwasu oleinowego i polifenoli, więc jest odporna na wysoką temperaturę. Świetnie sprawdza się do smażenia, duszenia dziczyzny i gulaszy, choć jej aromat najlepiej czuć na surowo.
Co zobaczyć w okolicy Montoro i Adamuz?
W Montoro warto zobaczyć stare miasto na meandrze Gwadalkiwiru, chroniony od 2013 r. jako pomnik przyrody. Na północ od miasta leży Park Przyrodniczy Sierra de Cardeña y Montoro, a na zachodzie obszaru Park Przyrodniczy Sierra de Hornachuelos. W Adamuz stoi wieża zegarowa z 1566 r., a całą okolicę łatwo połączyć z wizytą w Kordobie.




